مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تغییرات نهادی و توسعه ناحیه‌ای (مورد مطالعه: ناحیه کوهستانی شهرستان رودبار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.52547/gsma.2.2.1
چکیده
هدف مقاله حاضر تجزیه ‌و تحلیل نقش تغییر نهادی در توسعه اقتصادی است. در این تحقیق، نخست به این پرسش پاسخ ‌داده ‌شده است که در طول 40 سال اخیر، نهادها در کشور چه تغییراتی پذیرفته‌اند، آنگاه با مطالعه ناحیه کوهستانی رودبار، نقش تغییرات نهادی مزبور، بر توسعه اقتصادی ناحیه تجزیه ‌و تحلیل شده است. معرفت‌شناسی حاکم بر تحقیق رئالیسم انتقادی است،  به این مفهوم که  جهانی مستقل از ذهن وجود دارد، اما فهم و تجربه از جهان بیرون به‌طور کامل با آن مطابقت ندارد. داده‌های مورد نیاز تحقیق، به دو روش اسنادی و مطالعه محلی جمع‌آوری‌شده است. جهت تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد که براین اساس، تعداد 379 خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. مطالعه نشان داد که در آغاز و دهه اول انقلاب در جامعه، نهادهای غیررسمی و باورهای اجتماعی مبتنی بر دیدگاه‌های اومانیستی و تقویت باورهای حمایت از منافع ملی و اجتماعی برتری پیدا کرد. بعد از انقلاب، به تبعیت از سیاست تقلیدی تعدیل اقتصادی، زمینه‌ای برای گسترش نهادهای فراگیر اقتصادی و سیاسی ایجاد نشد. بنابراین، نهادهای حامی منافع فردی، سوداگری و ثروت‌اندوزی اوج گرفت که نتیجه آن به‌صورت حذف و تضعیف فعالیت‌های مولد و گسترش سوداگری و بنگاه‌های خریدوفروش املاک خودنمایی کرده است. از این‌رو، رابطه بین نهادها و توسعه اقتصادی رابطه‌ای دوسویه است و تا تحولات اقتصادی مثبتی در جامعه اتفاق نیفتد، نمی‌توان انتظار داشت که نهادهای موجود  به نهادهای فراگیر و توسعه‌گرا تغییر یابد. 
کلیدواژه‌ها

۱. افراخته، حسن. ۱۳۹۹. "جغرافیای روستایی ایران"، تهران: انتشارات سمت. چاپ چهارم.
۲. چانگ، هاجون. ۱۳۹۷، "نهادها و توسعه اقتصادی: تئوری، سیاست و تاریخ"، ترجمه علی اصغر اژدری، راهبرد توسعه، شماره۵۶، صص ۳۴- ۶۳.
۳. چانگ، هاجون. ۱۳۸۵. "توسعه نهادی از منظر تاریخی، ترجمه جعفر خیرخواهان"، مجله اقتصاد سیاسی، سال اول، شماره دوم، صص ۴۶- ۶۹.
۴. چانگ، هاجون. ۲۰۰۷." تغییر نهادی و توسعه اقتصادی"، به نقل از مسعود بنافی، قابل درسترس در سایت:
۵. صمدی، علی حسین . ۱۳۸۹." جایگاه حقوق مالکیت در اندیشه‌ها و مکاتب اقتصادی ( با تأکید بر دیدگاه نهادگرایان جدید)"، حقوق، دوره ۴، شماره ۳، صص ۲۴۶- ۲۲۹.
۶. طالبان، محمدرضا؛ مبشری، محمد؛ مهرآیین، مصطفی. ۱۳۸۹. "بررسی روند دگرگونی ارزشی در ایران (۱۳۸۸-۱۳۵۳)"، دانشنامه علوم اجتماعی، دوره ۱، شماره۳، صص ۲۳-۶۳.
۷. طیب‌نیا، علی؛ نیکونسبتی، علی. ۱۳۹۲. "نهادها و رشد اقتصادی"، برنامه‌ریزی و بودجه، سال هیجدهم، شماره۱، صص ۱۰۹-۱۳۲.
۸. عبادی، جعفر؛ نیکو نسبتی، علی,۱۳۹۱." منابع طبیعی، نهادها ورشد اقتصادی"، برنامه‌ریزی و بودجه، سال هفدهم، شماره ۴، صص ۱۳۷- ۱۴۴.
۹. عجم‌اوغلو، دارون؛ رابینسون، جیمز آی,۱۳۹۳. "چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ ریشه‌های قدرت، ثروت و فقر"، ترجمه: محسن میردامادی، محمدحسین نعیمی‌پور و سیدعلیرضا بهشتی‌شیرازی، تهران: انتشارات روزنه، چاپ اول.
۱۰. فاتحی‌داباغلو، محمدحسین؛ هژبرکیانی، کامبیز؛ معمارنژاد، عباس؛ مهرآرا، محسن. ۱۳۹۶. "نهادها و توسعه در کشورهای خاورمیانه"، مدلسازی اقتصادی، سال یازدهم، شماره۳، پیاپی۳۹، صص ۹۹-۱۱۸.
۱۱. فرتاش، کیارش؛ سعدآبادی، علی‌اصغر. ۱۳۹۸. "نهادها و تأثیر آن بر توسعه علم و فناوری"، سیاست علم و فناوری، سال یازدهم، شماره ۲، صص ۲۳۸- ۲۵۳.
۱۲. فرجی‌راد، خدر، کاظمیان، غلامرضا,۱۳۹۱. "توسعه محلی و منطقه‌ای از منظر رویکرد نهادی"، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
۱۳. فرهمند، مهناز. ۱۳۹۴." از رئالیسم علمی لاتور تا رئالیسم انتقادی باسکار"، فلسفه علم، سال ششم، شماره دوم، صص ۹۳-۱۰۸.
۱۴. مؤمنی، فرشاد. ۱۳۹۶.الف: "الزامات نهادی تولید محوری و اشتغال مولد"، سخنرانی در مؤسسه دین و اقتصاد، بیست و چهارم فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۱۴-۱۶.
۱۵. مؤمنی، فرشاد,۱۳۹۶. "عدالت اجتماعی، آزادی و توسعه در جهان امروز تهران"، تهران: نشر نقش و نگار.
۱۶. متوسلی، محمود؛ نیکونسبتی، علی,۱۳۹۰. "تغییر نهادی"، برنامه‌ریزی و بودجه، سال شانزدهم، شماره ۳، صص۵۰-۶۸.
۱۷. مجیدزاده، رضا. ۱۳۹۵."پارادایم جدید توسعه"، سایت گروه اقتصاد و توسعه.
۱۸. مرکز آمار ایران (۱۳۹۵)، سرشماری نفس و مسکن استان گیلان
۱۹. مشهدی احمد، محمود. ۱۳۹۲. " معنی و مفهوم نهاد در اقتصاد نهادگرا، نگاهی به اختلافات موجود بین نهادگرایی قدیم و جدید و نقش نهادها در مناسبات اقتصادی"، پژوهش‌نامه اقتصادی (رویکرد اسلامی-ایرانی)، سال سیزدهم، شماره ۴۸، صص ۴۹-۷۷.
۲۰. نورث سی، نورث، داگلاس. ۱۳۹۶. "فهم فرآیند تحول اقتصادی"، ترجمه: سعید مهاجرانی و زهرا فرضی زاده، تهران: نشر نهادگرا.
۲۱. نورث، داگلاس سی. ۱۳۸۵. "نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی"، ترجمه: محمدرضا معینی، انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، چاپ دوم.
22. Ace moglu, Daron., Johnson, Simon. & Robinson, James. A. 2001. "The colonial origins of comparative development: an empirical investigation". American Economic Review, 91.
23. Amin, A. 1999. “An institutionalist perspective on regional economic development. International Journal of Urban and Regional Research 23:365-378.
24. Bathelt, Harald, Glückler Johannes .2013. “Institutional change in economic geography”, Progress in Human Geography 38 (3), 340-363, doi: 10.1177/0309132513507823.
25. Bathelt, Harald, Gluckler.J .2003. “Toward a relational economic geography”, Journal of Economic Geography 3, April 2003: 117–144.
26. Edquist, C. and Johnson, B., 1997. “Institutions and organizations in systems of innovation. In Systems of Innovation: Technologies, Institutions and Organizations, ed. C. Edquist, 41-63. London: Pinter.
27. Nelson, R.R. 1993. National Innovation Systems: A Comparative Analysis. Oxford: Oxford University Press.
28. North, Douglas.1981. “Structure and change in economic history", New York, w.w. Northon.
29. North, Douglass. C. 1995. “The New Institutional Economics and Third World Development". In John Harriss, Janet Hunter and Colin M. Lewis, the New Institutional Economics and Third World Development. Routledge.
30. North. Douglass. C. 1994. “Economic Performance through Time. The American Economic Review, 84(3), 359–368.
31. http://ippra.com/%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3