مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

ارزیابی پایداری سکونتگاه های روستایی کوهستانی بخش اسالم شهرستان تالش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور. تهران، ایران.
چکیده
علیرغم قدمت استقرار جمعیت در کوهستان­ها, سکونتگاه­های روستایی این عرصه در بسیاری از مناطق دچار کاهش جمعیت شده و یا خالی از سکنه می­گردند. درنتیجه, بررسی علل ناپایداری روستاهای کوهستانی برای برنامه­ریزان آمایش سرزمین بسیار حائز اهمیت است. ازاین­رو, هدف اصلی تحقیق درک چگونگی و علل ناپایداری سکونتگاه­های روستایی بخش اسالم شهرستان تالش, تحولات و تغییرات جمعیت و توزیع جغرافیایی آنها است که علیرغم ویژگی­های طبیعی و اجتماعی- اقتصادی مساعد, طی دو دهه­ی اخیر با کاهش جمعیت روبرو بوده­اند. روش تحقیق مبتنی بر ابزارهای تحلیل فضایی سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است که بوسیله آن متغیرهای تاثیرگذار در پایداری یا ناپایداری روستاها در محدوده تحقیق را بصورت لایه­های مکانی در آورده و با نقشه­های موضوعی, نحوه استقرار روستاها را نسبت به حریم هر یک از 7 متغیر ارتفاع, آب و هوا, قابلیت اراضی, شیب, فاصله از گسل, فاصله از رودها و فاصله از راه­ها تبیین می­کند و سرانجام از تلفیق حریم­های متغیرها به ایجاد یک نقشه رستری تلفیقی در نرم افزار ArcMap می­پردازد. تا بدین وسیله محدوده­های پایدار و ناپایدار قلمرو تحقیق, بویژه عرصه کوهستانی آن مشخص شود. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که علیرغم وجود آب و هوای معتدل, منابع آب فراوان و خاک حاصلخیز که زمینه پویایی روستاها را فراهم می­آورد. روستاهای کوهستانی نسبت به  سکونتگاه­های جلگه­ای ,دره­ای و کوهپایه­ای, دچار  ناپایداری شده­اند. بنابراین پیشنهاد می­شود که با در نظر گرفتن تنگناهای گوناگون اکولوژیکی و کالبدی- فضایی و توانمندی­ها و ظرفیت­های ناحیه, عرصه­های پایدار کوهستانی شناسایی شده و با تقویت زیرساخت­های لازم زمینه تثبیت جمعیت و استقرار سکونتگاه­های پایدار در آنها فراهم شود.
کلیدواژه‌ها

Baro, CJ. (2016) Sustainable development, concept, value and practice, translated by Seyyed Ali Badri, Geographical Research, Ashura Institute of Research and Studies - in Persian
Berry, J. (2001). Environment and social theory, translated by Hasan Powani and Naira Tawakli, published by Environmental Protection Organization.
DHV Consulting Engineers from the Netherlands (2011) Guidelines for Planning Rural Centers, translated by Sida Butaleb Falei and others, Rural Issues Research Center-- in Persian
Ehlers, E. (2008) Talash: My observations and thoughts in Talash while traveling on the Caspian coast, Geographical Research Quarterly, No. 2- in Persian
Faraji Sobkbar, H. A., Badri, S.A., Matiei Langroudi S. H., Sharfi, H. (2009) Assessing the sustainability of rural areas based on the network analysis model, using the Barda technique. Case study: Rural areas of Fasa city, Human Geography Research Quarterly, No. 72. - in Persian
Fazel Nia, Gh. Sidyasarhakim Dost, Yadollah Belyani (2013) Comprehensive Guide to GIS Application Models in Urban, Rural and Environmental Planning (Volume 1) Azad Pima Publications. Tehran - in Persian.
Hafez Nia, M.R. (2007) Research Methodology in Human Sciences, Samt Publications. - in Persian
Karim Mohammad Hossein., Hashemi, A. (2008) survey of villagers about the challenges of sustainable rural development: a case study of Sarouk village, Arak city, Village and Development Quarterly, year 12, number 2, - in Persian.
Mohammadi Saadi, Shahbakhti Rostami, Mostafa Talshi and Rehane Soltani Moghads (2016) Measuring and analyzing the sustainability situation in rural areas using TOPSIS, AHP and cluster analysis techniques. A case study of Marivan and Sarovabad cities, Journal of Geographical Survey of Space No. 23 - in Persian
Mei, H., Yang, J., Xiang, M., Yang, X., Wang, C., Li, W., Yang, S. (2020). Evaluation and Optimization Model of Rural Settlement Habitability in the Upper Reaches of the Minjiang River, China. Int. J. Environ. Res.
Portahari, M., Ruknuddin Iftikhari,A. Badri,S. A.(2013) Strategies and policies for the physical development of rural settlements, Islamic Revolution Housing Foundation - in Persian
 Qin, Y., Luo, G., Li, Y., Tan, Q.M Zheng, C., Yu,    M., Liao, J., Li, M.(2022). Assessment of Sustainable Development of Rural Settlements in Mountainous Areas: A Case Study of the Miaoling Mountains in Southwestern China. Land 2022, 11, 1666.https://doi.org/10.3390/ land11101666 Public Health 2022, 19, 14712. https://doi.org/10.3390/ ijerph192214712
Rabino H. L. (1978) Dar al-Marz provinces of Gilan. Translated by JafarKhomamizadeh, Taati Publications. Rasht) - in Persian
Riahi, V.M., Azizpour, F., Nouri, A. (2014) Analysis of the level ofenvironmental sustainability of rural settlements in
Ruknuddin Eftekhari,A., Badri, S. A., Sejasi Khedari,H. (2013), Theoret Khorramdareh, Rural Development Strategies Quarterly No. 2 - in Persian
Ruknuddin Eftekhari, A., Aghaari Heer, M. (2006) Leveling the sustainability of rural development, a case study of the Heer section, Geographical Research Quarterly No. 61 - in Persian