اندازه‌گیری و ارزیابی وضعیت جدایی‌گزینی اجتماعی-فضایی گروه‌های مختلف اجتماعی جایگاه مهمی در مطالعات شهری دارد. شهر آشخانه، مرکز شهرستان سملقان در استان خراسان شمالی، به لحاظ تنوع قومی شرایط خاصی دارد و در سال‌های اخیر با رشد مهاجرت روستا-شهری، ترکیب قومی جمعیت در سطح محله‌های آن دچار دگرگونی شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و مبتنی بر روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و با هدف ارزیابی و تبیین وضعیت و روند جدایی‌گزینی سکونتی گروه‌های قومی در سطح محله‌های شش‌گانة شهر آشخانه در بازة زمانی 1385 تا 1402 به انجام رسید. بدین ترتیب و با استفاده از داده‌های آماری جمعیتی، شاخص‌های نشانگر ابعاد مختلف جدایی‌گزینی فضایی میان گروه-های قومی محاسبه شد. داده‌های گردآوری شده به کمک نرم‌افزارهای Geo-Segregation Analyzer و ArcGIS با شاخص‌های دوگروهی، چندگروهی، شاخص‌های تمرکز و خوشه‌بندی تحلیل شده و نتیجه در قالب نقشه و جدول ارائه شد. تحلیل و تبیین یافته‌ها نمایانگر آنست در بازة زمانی مورد مطالعه، شاخص‌های جدایی‌گزینی سکونتی میان قومیت‌های ساکن در آشخانه به طور نسبی رو به رشد و شدت گرفتن بوده است. به ویژه در خصوص قومیت ترکمن، روند رشد و تشدید شاخص‌های یاد شده به اندازه‌ای است که ادامة آن می‌تواند به بروز بحران جدایی‌گزینی کامل در محله‌های ترکمن‌نشین شمال شهر آشخانه بینجامد. با توجه به اهمیت حفظ یکپارچگی و انسجام شهری، هرگونه طرح‌ریزی (بازنگری طرح جامع) به منظور توسعة شهری و بازآفرینی بافت ناکارآمد و سکونتگاه‌های غیررسمی نیازمند توجه به موضوع جدایی‌گزینی اجتماعی-فضایی گروه‌های قومی شهر آشخانه خواهد بود.