مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تحلیل زمانی ـ مکانی رخدادهای فرین دمایی تاریخی و آینده غرب و جنوب غرب ایران با استفاده از داده ­های مشاهده­ای و مجموعه مدل­ های CMIP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3 گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
چکیده
هدف: یکی از مهم‌ترین اثرات تغییر اقلیم، تغییر در مقادیر میانگین متغیرهای هواشناسی است که موجب تغییرات قابل‌توجه در ویژگی‌های حدی این متغیرها شده است. بر اساس گزارش هیئت بین‌الدولی تغییر اقلیم (IPCC) فراوانی وقوع دماهای حدی در بسیاری از مناطق جهان در اواخر قرن بیستم به دلیل گرمایش جهانی افزایش یافته و تداوم این روند در قرن بیست‌ویکم نیز بسیار محتمل است. ازاین‌رو، بررسی وضعیت آینده فرین‌های دمایی سرد و گرم در ایران و ارزیابی روند تغییرات آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد.
روش: در این پژوهش، شاخص‌های فرین دمایی سرد و گرم ایران مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند و روند تغییرات آینده این شاخص‌ها در نقاط مختلف کشور ارزیابی شد.
نتایج: نتایج بررسی شاخص‌های فرین دمایی سرد و گرم نشان داد که شاخص‌های فرین سرد در آینده ایران روندی کاهشی خواهند داشت، درحالی‌که شاخص‌های فرین گرم روندی افزایشی از خود نشان می‌دهند. همچنین روند افزایشی شاخص‌های فرین گرم برای بیشتر شاخص‌ها و در بخش قابل‌توجهی از نقاط کشور از نظر آماری معنادار است.





نتیجه‌گیری: گرمایش جهانی و افزایش دمای کره زمین سبب کاهش رخدادهای فرین سرد و افزایش رخدادهای فرین گرم در ایران خواهد شد. این تغییرات می‌توانند پیامدهای گسترده‌ای بر محیط‌زیست طبیعی، کشاورزی، زیرساخت‌های شهری، سلامت جامعه و سایر بخش‌های انسانی و اکولوژیکی کشور داشته باشند؛ بنابراین برنامه‌ریزی و اتخاذ راهکارهای سازگاری با تغییر اقلیم ضروری است.
کلیدواژه‌ها

Allen, M. R., & Ingram, W. J. (2002). Constraints on future changes in climate and the hydrologic cycle. Nature, 419(6903), 224–232. https://doi.org/10.1038/nature01092
Field, C. B., Barros, V., Stocker, T. F., Qin, D., Dokken, D. J., Ebi, K. L., Mastrandrea, M. D., Mach, K. J., Plattner, G.-K., Allen, S. K., Tignor, M., & Midgley, P. M. (Eds.). (2012). Managing the risks of extreme events and disasters to advance climate change adaptation. Cambridge University Press.
Houghton, J. T., Ding, Y., Griggs, D. J., Noguer, M., van der Linden, P. J., Dai, X., Maskell, K., & Johnson, C. A. (Eds.). (2001). Climate change 2001: The scientific basis. Cambridge University Press.
Peterson, T. C., Folland, C., Gruza, G., Hogg, W., Mokssit, A., & Plummer, N. (2001). Report on the activities of the Working Group on Climate Change Detection and Related Rapporteurs 1998–2001 (WCDMP-47, WMO-TD No. 1071). World Meteorological Organization.
Rahimzadeh, F., Asgari, A., & Fattahi, E. (2009). Variability of extreme temperature and precipitation in Iran during recent decades. International Journal of Climatology, 29(3), 329–343. https://doi.org/10.1002/joc.1739
Lucio, P. S., Silva Dias, P. L., & Cardoso, A. O. (2010). Trends in extreme air temperature indices in Uruguay and southern South America.
Wang, Y., Hu, Z., Yan, D., & Wang, G. (2012). Regional analysis of extreme temperature indices for the Haihe River Basin from 1960 to 2009. Advances in Climate Change Research, 3(1), 33–38.
Shamsoddini, M., & Mousavi-Baygi, M. (2014). Analysis of trends in extreme minimum, maximum and mean daily temperatures in climatic regions of Iran. [In Persian].
Barna, G., Kaviani, M. R., et al. (2016). Investigation of extreme temperature changes in Mashhad during 1951–2010 at different temporal scales. [In Persian].
Erfanian, A., et al. (2017). Trend analysis of climatic extreme events in Khuzestan Province using the Mann–Kendall test. [In Persian].
Khalili, A. (1991). Climatology of Iran. Tehran: Payame Noor University Press. [In Persian].