مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تحلیل اثرات تغییر اقلیم در دهه‌های گذشته بر پوشش برفی کوهستان سبلان: روندها و پیامدهای محیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضوهیات علمی گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشجوی دوره دکتری اقلیم شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی ، اردبیل ، ایران
10.22034/gsma.2026.2067083.1110
چکیده
کوهستان سبلان نقش کلیدی در تأمین آب و تعادل اکولوژیکی منطقه دارد. این پژوهش با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای MODIS و روش‌های آماری من-کندال و شیب سن، روند تغییرات پوشش برفی سبلان را طی دوره ۲۰۲۴–۲۰۰۰ در ۷ طبقه بررسی کرده است. نتایج نشان داد مطابق تخمین‌گر شیب سن تنها در طبقه ۷۰-۵۰٪، نوامبر روند کاهشی معنادار (Q= -0.391) و دسامبر روند افزایشی معنادار (Q= 0.276) داشته است. در طبقه ۹۰-۷۰٪، ژانویه افزایش معنی‌داری (Z= 2.41 و Q= 0.390) نشان داد، درحالی‌که طبقه ۱۰۰-۹۰٪ تغییرات معناداری نداشت. ماه‌های ژانویه و فوریه به عنوان اوج فصل برف‌گیری و ماه ژوئن به عنوان پایانی‌ترین دوره ذوب برف در منطقه شناخته می‌شوند. نقشه‌های زمانی-مکانی کاهش نسبی پوشش برف را در دسامبر، ژانویه و فوریه و افزایش محسوس آن را در مارس (احتمالاً ناشی از تغییر الگوی بارش‌ها) نشان دادند. توزیع فضایی برف، تمرکز شدید در ارتفاعات مرکزی و کاهش تدریجی به سمت دامنه‌ها را تأیید کرد. اگرچه تغییرات در اکثر ماه‌ها و طبقات از نظر آماری معنادار نبود، روندهای فصلی خاصی مانند کاهش پوشش برف در پاییز و افزایش در زمستان مشهود است که ممکن است تحت تأثیر تغییرات اقلیمی باشد. کاهش پوشش برفی پیامدهای جدی برای منابع آب، کشاورزی و اکوسیستم‌های وابسته دارد. این یافته‌ها برای مدیریت منابع آب، پیش‌بینی سیلاب و درک اثرات تغییر اقلیم بر ذخایر برفی حیاتی هستند و لزوم پایش مستمر، بررسی ارتباط با پارامترهای اقلیمی و اتخاذ راهکارهای سازگاری در مناطق کوهستانی را برجسته می‌سازند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 دی 1404