مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تحلیل فضایی زیست‌پذیری شهری مبتنی بر نمایه‌های محیط‌زیستی با بهره‌گیری از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره(MCDA) و فناوری‌های جغرافیایی: مطالعه موردی شهراردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اردبیل دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل ، ایران
2 جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد واحد اردبیل، اردبیل، ایران
3 گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
10.22034/gsma.2026.2087832.1155
چکیده
زیست‌پذیری شهری به‌عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در ادبیات برنامه‌ریزی شهری و توسعه پایدار، بیانگر کیفیت تعامل میان انسان، محیط و ساختارهای کالبدی شهر است. در این میان، بعد محیط‌زیستی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی زیست‌پذیری، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای کیفیت زندگی و سلامت شهروندان ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی زیست‌پذیری شهری از منظر نمایه‌های محیط‌زیستی و با بهره‌گیری از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره و فناوری‌های جغرافیایی در شهر اردبیل انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف؛ کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر رویکرد تحلیل چندمعیاره فضایی است. داده‌های مورد نیاز از منابع مختلف شامل داده‌های آماری، نقشه‌های شهری و تصاویر ماهواره‌ای گردآوری و پس از استانداردسازی، بااستفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره با مدل (MARCOS)، نواحی شهری بر اساس سطح زیست‌پذیری محیط‌زیستی رتبه‌بندی شده و نتایج در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تحلیل فضایی شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که زیست‌پذیری محیط‌زیستی در شهر اردبیل دارای الگوی فضایی ناهمگن و نابرابر است، به‌گونه‌ای که نواحی مرکزی و برخی مناطق جنوبی از وضعیت مطلوب‌تری برخوردار بوده، در حالی‌که مناطق حاشیه‌ای، به‌ویژه در بخش‌های جنوبی و جنوب‌شرقی، در سطوح پایین‌تری از زیست‌پذیری قرار دارند. همچنین، شاخص‌هایی نظیر سرانه فضای سبز، کیفیت هوا و همچنین آب، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری این الگو ایفا می‌کنند.در نهایت، نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های برنامه‌ریزی شهری، توزیع عادلانه منابع محیط‌زیستی و بهره‌گیری از رویکردهای نوین تصمیم‌گیری تأکید دارد. استفاده از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره با تحلیل‌های فضایی، چارچوبی برای شناسایی نابرابری‌ها و ارتقای زیست‌پذیری شهری فراهم می‌سازد
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 تیر 1405