پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های کلیدی، چالش‌های بومی و راهکارهای عملی سلامت روان دیجیتال شهری در شهر همدان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون (براون و کلارک) صورت گرفت. مشارکت‌کنندگان ۳۴ نفر از خبرگان حوزه‌های مشاوره، روان‌شناسی، شهرسازی، جامعه‌شناسی سلامت و فناوری اطلاعات بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها با معیارهای لینکلن و گوبا تأمین گردید.



تحلیل داده‌ها به شناسایی ۵۰ کد اولیه، ۱۴ مضمون فرعی و ۵ مضمون اصلی انجامید: آسیب‌های روانی-رفتاری ناشی از مصرف دیجیتال (۲۶٪)، ناکارآمدی نظام مدیریت شهری (۲۲٪)، تحلیل سرمایه اجتماعی (۲۰٪)، نابرابری دیجیتال و شکاف‌های ساختاری (۲۰٪)، و تعامل دوگانه محیط فیزیکی-دیجیتال (۱۲٪). نسبت تهدید به فرصت در مؤلفه‌های اجتماعی-فرهنگی ۳/۹ به ۱ برآورد شد. یافته‌ها حاکی از افزایش ۴۰٪ مراجعات مرتبط با اعتیاد به اینترنت، کاهش تعاملات خانوادگی و همسایگی، شکاف دیجیتال سه‌لایه (دسترسی، سواد، نسل) و فقدان برنامه منظم آموزش سواد دیجیتال در مدارس بود.



نتایج نشان می‌دهد سلامت روان دیجیتال شهری پدیده‌ای چندسطحی و خودتقویت‌کننده است که از تعامل عوامل ساختاری، نهادی، اجتماعی و فردی نشأت می‌گیرد. مداخلات مؤثر نیازمند رویکردی یکپارچه و هماهنگ بین‌نهادی است. پیشنهاد می‌شود سند جامع سلامت روان دیجیتال شهری تدوین، مناطق استراحت دیجیتال در پارک‌ها طراحی، و سامانه رایگان مشاوره آنلاین با روانشناسان بومی راه‌اندازی شود.