مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تحلیل و بررسی میزان اثرگذاری برنامه های توانمندسازی پیرامون عدالت فضایی در سکونتگاه های روستایی شهرستان سواد کوه در استان مازندران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه برنامه ریزی شهری و روستایی ، دانشکده علوم اجتماعی ،دانشگاه محقق اردبیلی
2 اردبیل -دانشگاه محقق اردبیلی - دانشکده علوم اجتماعی- گروه برنامه ریزی شهری و روستایی
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،دانشگاه محقق اردبیلی
10.22034/gsma.2026.2087606.1154
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل میزان اثرگذاری برنامه‌های توانمندسازی بر عدالت فضایی و آسیب‌شناسی این برنامه‌ها در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان سوادکوه انجام شده است.

روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) و بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون، مدل‌سازی معادلات ساختاری، مدل DANP و مدل تحلیل ساختاری میک مک صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مصاحبه با خبرگان (15 نفر) و توزیع پرسشنامه در میان 384 نفر از ساکنان 34 روستای شهرستان سوادکوه و 10 نفر از متخصصان جمع‌آوری شد.

یافته ها: یافته‌های تحلیل مضمون به شناسایی 7 مضمون اصلی و 44 مضمون فرعی انجامید. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که شاخص روانشناختی-ذهنی با ضریب 68/0 بیشترین تأثیر را بر برنامه‌های توانمندسازی پیرامون عدالت فضایی دارد. تحلیل میک مک نیز نشان داد که متغیرهای «توسعه متوازن روستایی»، «قوانین و مقررات توانمندساز»، «تعارض منافع میان نهادهای مختلف» و «سرمایه اجتماعی» به‌عنوان متغیرهای دووجهی (کلیدی)، و متغیرهای «هماهنگی و شفافیت»، «برابری در دسترسی به منابع» و «تبعیض سیاسی» به‌عنوان متغیرهای تأثیرگذار (ناحیه دوم) شناخته شدند. مهم‌ترین آسیب‌های برنامه‌های توانمندسازی عبارتند از: نابرابری در دسترسی به خدمات عمومی باکیفیت (وزن 0955/0) و تمرکزگرایی شدید در تصمیم‌گیری (وزن 0853/0).

نتیجه گیری: نتایج مؤید آن است که تحقق عدالت فضایی نیازمند توانمندسازی روانشناختی-ذهنی، سیاسی و اجتماعی جوامع محلی و گذار از الگوهای متمرکز به حکمرانی محلی غیرمتمرکز است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 شهریور 1405