1
استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز
2
دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز
10.22034/gsma.2026.2093296.1175
چکیده
مدیریت پسماند شهری بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی شهرهای امروزی، نقش تعیینکنندهای در کیفیت محیطزیست و سلامت عمومی دارد. شهر ایذه نیز به دلیل افزایش تولید پسماند و محدودیتهای زیرساختی در فرآیند جمعآوری و دفع، با پیامدهای متعددی در حوزههای مختلف زیستمحیطی مواجه است. هدف پژوهش حاضر شناسایی، استخراج و اولویتبندی اثرات زیستمحیطی مدیریت پسماند شهری در شهر ایذه است. در این راستا، ابتدا با استفاده از روش تحلیل مضمون، اثرات زیستمحیطی از طریق مصاحبه با خبرگان و تحلیل دادههای کیفی شناسایی شد و در قالب کدهای اولیه، مضامین پایه و مضامین سازماندهنده دستهبندی گردید. سپس برای اعتبارسنجی و اولویتبندی این اثرات از روش دلفی فازی استفاده شد. یافتههای تحلیل مضمون نشان داد که اثرات مدیریت پسماند شهری در پنج دسته اصلی شامل آلودگی منابع آب، آلودگی خاک، آلودگی هوا، پیامدهای اکولوژیکی، پیامدهای بهداشتی و اجتماعی و پیامدهای منظر و کیفیت محیط شهری قابل طبقهبندی است. در مرحله اولویتبندی، نتایج دلفی فازی نشان داد که آلودگی آبهای زیرزمینی، افزایش بیماریهای مرتبط با پسماند و انتشار گازهای گلخانهای به ترتیب مهمترین اثرات زیستمحیطی مدیریت پسماند در شهر ایذه هستند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان میدهد که مدیریت نامناسب پسماند شهری میتواند پیامدهای گسترده و چندبعدی بر محیطزیست و سلامت انسان داشته باشد و شناسایی و اولویتبندی این اثرات میتواند نقش مهمی در بهبود تصمیمگیری و برنامهریزی شهری ایفا کند.