مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

تبیین سناریوهای فراروی بازتاب ناامنی آب در حوضه آبریز کشکان بر شهرستان‌های پلدختر و معمولان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
جغرافیای سیاسی-دانشگاه خوارزمی تهران
10.22034/gsma.2026.2069459.1115
چکیده
ناامنی آب یکی از چالش‌های فزاینده در مناطق نیمه‌خشک و کوهستانی ایران است که پیامدهای گسترده زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی به همراه دارد. حوضه آبریز کشکان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیرحوضه‌های رودخانه کرخه، نقش حیاتی در تأمین آب کشاورزی، به‌ویژه در شهرستان‌های پلدختر و معمولان دارد. این رودخانه طی سال‌های اخیر با کاهش شدید منابع آب سطحی و زیرزمینی مواجه شده است. در این راستا؛ پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که: کدام سازوکارهای تعاملی میان متغیرهای اثرگذار بر ناامنی آب در حوضه آبخیز کشکان، آینده این حوضه را شکل می‌دهند و بر اساس این سازوکارها، چه سناریوهای معتبر و سازگاری برای آینده شهرستان‌های پلدختر و معمولان قابل ترسیم است؟

این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد آینده‌پژوهانه و روش ترکیبی (کمّی–کیفی) انجام شده است. داده‌های پژوهش با روش میدانی و کتابخا‌نه‌ای جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای Micmac و Scenario Wizard موردبررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان داد متغیرهای تغییرات اقلیمی، کشت محصولات آب‌دوست در شهرستان‌های بالادست حوضه آبریز کشکان، روش‌های آبیاری در حوضه آبریز، تنش‌های اجتماعات محلی پایین‌دست و بالادست و اشتغال پایدار به‌عنوان متغیرهای کلیدی تأثیرگذار بر ناامنی آب در حوضه آبریز کشکان انتخاب شدند. یافته‌ها بیانگر آن است که تأثیر متغیرهای کلیدی، شهرستان‌های پلدختر و معمولان را در وضعیت پرخطر و بحرانی از نظر ناامنی آب قرار می‌دهد؛ بنابراین نتایج این پژوهش بر ضرورت نگاه آینده‌نگر، مشارکتی و چندبعدی در مدیریت منابع آب و توسعه پایدار منطقه‌ای تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 آبان 1405