مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

امکانسنجی اکوتوریسم روستایی (مطالعه موردی: روستای قلعه قافه پایین مینودشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانش آموخته دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.52547/gsma.2.1.59
چکیده
امروزه اکوتوریسم طبیعی نه تنها به عنوان منبع درآمدی بی پایان، بلکه در جایگاه مدل توسعه ای پایدار بیش از پیش اهمیت یافته است. مقاله حاضر با تکیه بر فرآیند برنامه ریزی راهبردی، با هدف اساسی شناسایی و اولویت بندی راهبردهای مناسب گردشگری طبیعی روستای قلعه قافه پایین تدوین شده است. طبیعت بکر و فوق العاده کوهستان و پیشینه تاریخی این منطقه، قلعه قافه پایین را به روستایی بسیار توانمند به لحاظ گردشگری روستایی  تبدیل کرده است. لیکن این روستا فاقد امکانات و تجهیزات رفاهی لازم جهت اسکان گردشگران و نیز فاقد توانایی­های تبلیغاتی مناسب به منظور جذب گردشگران است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی و جمع آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و مشاهدات نگارندگان از منطقه مورد مطالعه بوده است. تجریه و تحلیل بر مبنای الگوی تحلیل SWOT استوار بوده که در نهایت به ارائه راهبردهای چهارگانه منجر گردیده است. با به دست آمدن راهبردهای چهارگانه و با استفاده از ماتریس عوامل داخلی و خارجی موقعیت راهبردی گردشگری روستای قلعه قافه پایین در شهرستان مینودشت تعیین گردیده است.  نتایج این پژوهش حاکی از آن است که راهبردهای تهاجمی-توسعه، مناسبترین روش مدیریت فعالیتها و عملکردهاست و نیز با استفاده از ماتریس برنامه ریزی راهبردی، بهترین راهبردهای تهاجمی-توسعه در قالب نتیجه گیری و پیشنهادهای کاربردی ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها

 
۱. اکبری، سعید، بمانیان، محمدرضا. ۱۳۸۷. اکوتوریسم روستایی و نقش آن در توسعه پایدار روستای کندوان، روستا و توسعه، سال ۱۱، شماره ۱، صص ۱۵۰-۱۳۱.
۲. بهرامی، رحمت االله، حبیبی، کیومرث، قادری، رضا. ۱۳۹۰. برنامه‌ریزی استراتژیک توسعه گردشگری روستایی(مطالعه موردی: مناطق روستای استان کردستان)، پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، سال ۲، شماره ۳. ص ۷۴-۶۱.
۳. پیرس، جان و رابینسون، ریچارد کنت، ۱۳۸۲. برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک. ترجمۀ خلیلی شورینی. دکتر سهراب. انتشارات یادواره کتب. چاپ پنجم.
۴. جعفریان، محمد حسن؛ اسکندریان، ایرج و سلیمی‌سبحان، محمد رضا. ۱۳۹۵. راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT (مورد مطالعه روستای لاسجرد شهرستان سمنان). جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، دوره هشتم، شماره۳۰، صص ۱۵۹-۱۸۳.
۵. حسنوند، احسان و حسنوند، اسماعیل، ۱۳۹۰. امکانسنجی گردشگری روستایی و آثار آن بر توسعه روستایی (بررسی موردی منطقه کهمان در شهرستان سلسله)، توسعه روستایی، دوره ۳، شماره ۲. ص ۲۰۰-۱۸۷.
۶. رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا، مهدوی، داوود . ۱۳۸۴. راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT دهستان لواسان کوچک، مدرس علوم انسانی، دوره ۱۰، شماره ۲. صص ۳۰-۱.
۷. رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و قادری، اسماعیل. ۱۳۸۱. نقش گردشگری روستایی در توسعه روستایی (نقد و تحلیل چهارچوب-های نظریه‌ای)، مدرس علوم انسانی، دوره ۶ ، شماره ۲. صص ۴۰-۲۳.
۸. زاهدی، شمس‌السادات، ۱۳۸۸. گردشگری و توسعه پایدار، مطالعات جهانگردی، شماره ۱۱، صص ۲۵.
۹. شارپلی، ریچارد. ۱۳۸۰. گردشگری روستایی. ترجمه رحمت لله منشی‌زاده و فاطمه نصیری. تهران، انتشارات: نشرمنشی.
۱۰. رهنمایی، محمدتقی. ۱۳۷۹. طرح جامع گردشگری استان اردبیل. ۱۵۵ صفحه.
۱۱. عظیمی، نورالدین و جمشیدیان، مجید. ۱۳۸۴. بررسی اثرات کالبدی اجرای طرح‌های هـادی روستایی . هنرهای زیبا. شماره ۲۲، صص ۳۴-۲۵.
۱۲. قدمی، مصطفی. ۱۳۹۰. ارزیابی و تدوین استراتژی مقصد در چارچوب توسعه پایدار گردشگری. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. شماره ۹. صص ۸۲-۵۹.
۱۳. ﮐﺮﻣﯽ‌دﻫﮑﺮدی، ﻣﻬﺪی، ﻣﯿﺮک‌زاده، ﻋﻠﯽ‌اﺻﻐﺮ و ﻏﯿﺎﺛﻮﻧﺪ ﻏﯿﺎﺋﺊ، ﻓﺮﺷﺘﻪ. ۱۳۹۱. ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی روستایی از دیﺪﮔﺎه روﺳﺘﺎیﯿﺎن اﺳﺘﺎن ﭼﻬﺎرﻣﺤﺎل ﺑﺨﺘﯿﺎری، ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌ریﺰی ﻣﺤﯿﻄﯽ، ﺳﺎل ۲۳، شماره ۱. صص ۱۱۲-۹۹.
۱۴. کیاکجوری، داود و نگار عیسی کاکرودی، ۱۳۹۴. امکانسنجی اکوتوریسم روستایی در روستای جواهرده رامسر با استفاده از مدل SWOT، اکوسیستم‌های طبیعی ایران، سال ۶، شماره ۱ و ۲، صص ۱۲۴-۱۱۱.
۱۵. میرسنجری، میرمهرداد، ۱۳۸۶. راهبرد اکوتوریسم بر پایه توسعه پایدار. مجله جنگل و مرتع، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، شماره ۷۱. ص ۳۲.
۱۶. میرزایی، رحمت. ۱۳۸۸، تاثیر توسعه گردشگری روستایی بر اشتغال در منطقه اورامانات کرمانشاه، روستا و توسعه، سال ۱۲، شماره ۴. صص ۷۶-۴۹.
۱۷. هوشمند، محمد؛ مصطفوی، سید مهدی؛ احمدی شادمهری، محمد طاهر و محقق، اکرم. ۱۳۹۲. بررسی تأثیر گردشگری بر کاهش فقر در کشورهای منتخب در حال توسعه. برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، دوره ۲، شماره ۴، صص ۲۸-۱۱.
19. Akbari, Saeed .2006a. The Vernacular Landscape and Its Effects on Sustainable Work Environments in Territorial Villages. The 8th International Conference on Humane Habitat (ICHH), Mumbai, India.
20. Choy,Dexter J,L., 1995.The quality of tourism employment, tourism management,Vlo16,N2.
21. The International Ecotourism Society, 1993. Ecotourism Guidelines for Nature Tour Operators, the International Ecotourism Society, Burlington, VT, USA.
22. IUCN.1996. Guidelines for protected area management categories CNPPA with the assistance of WCMC. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.
23. Dhan B. G, 2008. ECOTOURISM IN BHUTAN, Extending its Benefits to Rural Communities, Annals of Tourism Research, Vol. 35, No. 2, pp. 489–508, www.elsevier.com.